Bir wagtlar bütin Ýaponiýada giňden ýaýran ägirt uly kedr çelekleri (kioke) XX asyrda poslamaýan poladyň peýda bolmagy bilen ýitip gitmek howpy astyndady. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň iň öňdebaryjy ýaş ussalary tarapyndan başlanan bu hereket, 100 ýyllyk Ýosino kedr çeleklerini häzirki zaman sake medeniýetiniň iň möhüm guralyna öwürdi.
Ýok bolmak howpyndan Ýaponiýanyň iň meşhur hünär hereketine çenli
Edo döwründen XX asyryň başlaryna çenli sake, soýa sousy, miso we tüwi sirkesiniň ählisi kioke (木桶) diýlip atlandyrylýan ägirt uly agaç çeleklerde fermentirlenipdir. Bu çelekler hiç hili çüý ýa-da ýelim ulanylman, bambuk halkalar (taketaga) bilen berkidilen ýüz ýyllyk Ýosino kedrinden ýasalypdyr. Ýöne uruşdan soňky ykdysady ösüş döwründe, arassalamagy aňsatlaşdyrmak we önümçiligi takyklamak üçin köp zawodlar bu çelekleri poslamaýan polat çelekler bilen çalşypdyrlar.
2010-njy ýyla çenli Ýaponiýada diňe bir ussahanada—Osakanyň Sakai şäherindäki Fujii Woodwork (häzirki Woodwork Co., Takeshi Ueshiba tarapyndan ýolbaşçylyk edilýär)—bu ägirt uly çelekleri ýasamak üçin zerur bolan gurallar we bilimler galypdyr. 500 ýyllyk agaç çelek ýasamak sungaty ýitip gitmek howpy astynda galanda, täze bir tolkun başlanypdyr.
2012-nji ýylda Şodo adasynda bäşinji nesil soýa sousy ussasy Yasuhisa Yamamoto (Yamaroku Shoyu), Kioke Hünärmenleriniň Gaýtadan Dikeldiş Taslamasyny (*Kioke Shokunin Fukkatsu Project*) başladypdyr. Her ýanwar aýynda Yamamoto ýaş ussalary, agaç ussalaryny we aşpezleri çagyryp, kedr taýaklaryny ýonmagy we bambuk halkalary örmegi öwredipdir. Bu çagyryşa jogap beren ýaş sake ussalarynyň arasynda Yusuke Sato (*Aramasa*, Akita), Kazuki Usui (*Senkin*, Tochigi), Kiyotaka Kanda (*Hananoka / Ubusuna*, Kumamoto) we Masayuki Imanishi (*Imanishi Shuzo / Mimurosugi*, Nara) ýaly häzirki zaman sake dünýäsini kesgitleýän liderler bar.
Ýosino kedri kioke-siniň içindäki üç ylmy we duýgur syr
Näme üçin Ýaponiýanyň iň öňdebaryjy zawodlary kompýuter dolandyryşly polat çeleklerden ýüz öwrüp, 100 ýyllyk Ýosino kedri (吉野杉) çeleklerine gaýdyp gelýärler? Jogap mikrobiologiýa, termodinamika we fenol himiýasynyň utgaşmasynda ýatyr:
Mikroskopik gözenekler we ýaşaýan mikroflora (Kura-tsuki)
Termiki durnuklylyk we tebigy konweksiýa
Mikro-oksigenasiýa we kedr taninleri
"Eger polat çelekler studiýada ýazylan sanly ses bolsa, kioke fermentasiýasy gadymy agaç konsert zalynda ýaňlanýan janly simfoniýadyr." — Nara Kioke Brewing Circle
2026-njy ýylda Kioke reňessansyna ýolbaşçylyk edýän dört zawod
Aramasa Shuzo (Akita) — Öz ussahanasy bolan ilkinji zawod
Hananoka Shuzo (Kumamoto) — Ubusuna we gadymy tüwi
Senkin (Tochigi) — Organic Nature we gadymy usullar
Imanishi Shuzo (Nara) — Mimurosugi Bodaimoto × Ýosino kedri
Sommelýe maslahatlary
Kioke usulynda öndürilen sake-leri içmek üçin sommelýeler iki tapgyry maslahat berýärler: ilki 10°C temperaturada açylanda, soňra 30 minut geçenden soň 15–18°C temperaturada. Şeýle etmek bilen, sake-niň hem turşulykly hem-de kedrden gelen çuňňur tagam öwüşginlerini doly duýup bolýar.
Degişli öndürijiler
| brend | Öndürijiler | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
|---|---|---|---|
| Aramasa | Aramasa Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Ubusuna | Hananoka Shuzo Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Senkin | Senkin Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Mimurosugi | Imanishi Sake Brewery Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| TENBU | Nishi Shuzo Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Kiokeshikomi | Terada Honke Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Gensai | Suehiro Sake Brewery Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Tabika | Hayakawa Sake Brewery Co. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Kioku | Yamazaki & Co. (Sonnoh Kuramoto) | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
| Yamamoto | Yamamoto Brewery Co., Ltd. | Tüwi · Suw | Öndüriji häsiýetnamasy |
Aramasa Co., Ltd. (Aramasa Co., Ltd.) tarapyndan Aramasa — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Hananoka Shuzo Co., Ltd. (Hananoka Shuzo Co., Ltd.) tarapyndan Ubusuna — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Senkin Co., Ltd. (Senkin Co., Ltd.) tarapyndan Senkin — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Imanishi Sake Brewery Co., Ltd. (Imanishi Sake Brewery Co., Ltd.) tarapyndan Mimurosugi — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Nishi Shuzo Co., Ltd. (Nishi Shuzo Co., Ltd.) tarapyndan TENBU — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Terada Honke Co., Ltd. (Terada Honke Co., Ltd.) tarapyndan Kiokeshikomi — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Suehiro Sake Brewery Co., Ltd. (Suehiro Sake Brewery Co., Ltd.) tarapyndan Gensai — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Hayakawa Sake Brewery Co. (Hayakawa Sake Brewery Co.) tarapyndan Tabika — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Yamazaki & Co. (Sonnoh Kuramoto) (Yamazaki & Co. (Sonnoh Kuramoto)) tarapyndan Kioku — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Yamamoto Brewery Co., Ltd. (Yamamoto Brewery Co., Ltd.) tarapyndan Yamamoto — 1–5 tüwi dänesi deňagramlylyk oklary we hödürlenýän temperaturalar boýunça bitarap häsiýetlendirilen.
Täze öndüriji häsiýetnamalary, bijgime ylmy we global tagam sazlaşdyrma gollanmalary
Taýýarlamak, dadyp görmek, sazlaşyk we medeniýet — öz diliňizdäki sake.




